1962

' 05 Cze
Wyrzutnia na plaży

Amerykańska przeciwlotnicza wyrzutnia rakietowa umieszczona na plaży w Key West na Florydzie w czasie kryzysu kubańskiego. USA.

' 20 Paź
ZIŁ 111G

ZiŁ-111 był następcą modelu ZiS-110 jako luksusowej limuzyny dla najwyższych władz państwowych i partyjnych ZSRR. Mimo, że ZiS-110, którego nadwozie zostało skopiowane z amerykańskiego Packarda z 1942 roku, w latach 50. wyglądał już archaicznie, dopiero nowy radziecki przywódca Nikita Chruszczow (widoczny poniżej w samochodzie Ził-111G) dostrzegł potrzebę zamiany reprezentacyjnego samochodu. W roku 1962 samochód przeszedł zmianę wyglądu nadwozia, zgodnie z ówczesną modą amerykańską. Zmodyfikowany model, produkowany od grudnia 1962, oznaczono jako 111G. Pas przedni nawiązywał do Cadillaców z lat 1961–62, pas tylny zaś (szczególnie podwójne światła) do samochodów Mercury z lat 60. Napędzał go silnik V8 6,0 l (5980 cm³) o mocy 200KM. Długość samochodu wynosiła ponad 6 metrów. Również ten model miał swoją wersję kabrioletu, ZiŁ-111D, zbudowaną w liczbie 8 sztuk. zil111d

' 18 Cze
Boeing X-20 Dyna-Soar

Boeing X-20 Dyna-Soar to pierwszy projektowany samolot kosmiczny, przeznaczony do celów militarnych. Pomysł powstał w USA w 1955 roku w czasie przygotowań do wprowadzenia sztucznych satelitów Ziemi w ZSRR i USA. Projekt oparty był na studyjnych i teoretycznych pracach pioniera astronautyki Eugena Saengera. Chodziło o budowę samolotu kosmicznego, bombowca zdolnego do wyniesienia na orbitę i przy wykorzystaniu atmosfery ziemskiej do lotów na odległość ponad 10 000 km. W kwietniu 1960 roku zostały zakończone studia wstępne i badania w tunelu aerodynamicznym. Zbudowano makietę naturalnej wielkości i zamierzano przystąpić do budowy prototypu. Program postępował naprzód i US Air Force wybrały sześciu pilotów do latania przyszłym samolotem X-20. Miał on być wynoszony na orbitę za pomocą Titana III i przelatywać szybko nad celem w misji zwiadowczej. Następnie, po odpaleniu na krótko silnika hamującego, schodziłby w dół, wykonując, dzięki skrzydłom w układzie delta o dużym skosie, ponaddźwiękowy ślizg przez górne warstwy atmosfery. Wraz z postępem prac rosły koszty przedsięwzięcia, znacznie przekraczając sumy przeznaczone na program. Program został zaniechany.

' 21 Paź
Kościół pw. Narodzenia NMP w Warszawie

Kościół pw. Narodzenia NMP w Warszawie ważący ponad 6 tysięcy ton został przesunięty z pomocą 420 rolek. Świątynia, poruszając się z szybkością 9,3 cm na minutę, po upływie 226 minut przesunęła się o 21 m w głąb działki. Przesunięcie kościoła Narodzenia Najświętszej Maryi Panny zostało przeprowadzone w związku z poszerzeniem ulicy Leszno i budową Trasy W-Z. Projekt opracowano w Biurze Studiów i Projektów Konstrukcji Stalowych Mostostal z udziałem Miejskiego Przedsiębiorstwa Robót Inżynieryjnych. Za wszelka cenę chciano uniknąć rozbiórki świątyni. Jej wartość oszacowano na ok. 14 mln złotych, natomiast operacja kosztowała 6 mln 300 tysięcy zł.

' 08 Sie
Śmierć Marilyn Monroe

Ciało Marilyn Monroe. Brentwood, Los Angeles. Była 4.25 nad ranem, gdy sierżant Jack Clemmons odebrał telefon i usłyszał: „Marilyn Monroe nie żyje, popełniła samobójstwo”. Kilka minut później wszedł do domu w Brentwood i zobaczył w sypialni nagą aktorkę leżącą twarzą w dół, z prześcieradłem przyciągniętym do ciała i ze słuchawką telefonu w dłoni. Zakończona o 10.30 sekcja zwłok wykazała, że Marylin umarła około północy. Stwierdzono brak zewnętrznych objawów przemocy oraz obecność we krwi 8 miligramów wodzianu chlorku i 4,5 miligrama nembutalu, a w wątrobie 13 miligramów nembutalu. Oficjalne wyjaśnienie tej tragedii było stosunkowo łatwe do przyjęcia dla wielu znajomych i współpracowników Marylin oraz dla jej fanów na całym świecie. Oto ono w dużym skrócie. 5 sierpnia 1962 r. o trzeciej w nocy gosposia Eunice Murray, zobaczyła światło pod drzwiami sypialni Marylin. Zapukała do drzwi, ale nie usłyszała żadnej odpowiedzi. Zaniepokojona wezwała opiekującego się aktorką, psychiatrę – dr Ralpha Greensona. Greenson przybył niezwłocznie, a kiedy wszedł do sypialni, zobaczył Marylin leżącą nago na łóżku ze słuchawką telefoniczną w dłoni. Ponieważ nie dawała znaku życia wezwał policję z Los Angeles. Dopiero po 35 minutach od znalezienia ciała! Policjanci dotarli na miejsce około 4:30 rano. W sypialni detektywi znaleźli 15 butelek leków na receptę i pustą butelkę szampana.

' 07 Lis
Sedan

Sedan to największy stworzony przez człowieka krater w USA powstały w wyniku próbnej eksplozji nuklearnej o nazwie Sedan znajdujący się na poligonie atomowym w stanie Nevada. Próba służyła do zbadania możliwości stosowania broni atomowej dla potrzeb górnictwa, tworzenia kraterów i innych cywilnych zastosowań. Krater jest widoczny z orbity okołoziemskiej gołym okiem i ma głębokość niemal 100 metrów i średnicę 390 metrów. W wyniku wybuchu atomowego o sile 104 kiloton przemieszczono ponad 12 milionów ton ziemi. Miejsce odwiedzane jest przez około 10 tysięcy turystów rocznie. sedan

' 11 Wrz
Test „Starfish Prime”

Test „Starfish Prime”, jak i cała Operacja „Fishbowl”, były rozwinięciem i konsekwencją obserwacji poczynionych cztery lata wcześniej, w 1958 roku, podczas Operacji „Hardtack I”, a w zasadzie trzech testów na dużej wysokości, tzw. atmosferycznych (pozostałe 32 testy to eksplozje podwodne, naziemne bądź lotnicze) – „Yucca”, „Teak” i „Orange”. Pierwszy test (Yucca) był ładunkiem podwieszonym i wyniesionym za pomocą balonu wypełnionego helem, pozostałe ładunki zostały wyniesione za pomocą rakiet balistycznych „Redstone”. Te trzy testy miały za zadanie dostarczyć informacji do opracowania możliwości wykrywania atmosferycznych wybuchów jądrowych, a także o potencjalnym zastosowaniu atmosferycznych eksplozji jako środka defensywnego do niszczenia wrogich rakiet balistycznych. Test „Yucca” został wykonany na atolu Enewetak, kolejne testy, ze względu na moc ładunków, wykonano już na pacyficznym atolu Johnston, oddalonym od Hawajów o ponad 1200 kilometrów, sztucznie powiększonym i przekształconym w zamkniętą bazę-poligon. Jednymi z ciekawych skutków ubocznych były niesamowite efekty wizualne, brak opadu radioaktywnego i kilkugodzinny zanik lub poważne utrudnienie w łączności radiowej nad całym centralnym Pacyfikiem – na skutek błędu, po teście „Teak”, załoga wyspy przez osiem godzin nie była w stanie nawiązać z nikim łączności – źle zaprogramowana rakieta nie poruszała się po krzywej parabolicznej, lecz wzniosła się niemalże pionowo i eksplodowała nad wyspą, zamiast nad oceanem.

Te ciekawe obserwacje doprowadziły do serii kolejnych testów, znanych jako Operacja „Argus” – w ramach tej nieautoryzowanej(!) operacji, składającej się z trzech eksplozji na pograniczu atmosfery i kosmosu, badano wpływ detonacji na komunikację radiową, pracę radaru i satelitów, a rakiety z ładunkami i aparaturą pomiarową odpalono z pokładów okrętów stacjonujących na południowym Atlantyku, ok. 1800 kilometrów od Kapsztadu. Niestety, dane zebrane podczas testów w ramach operacji „Hardtack I” i „Argus” były zbyt skąpe i niejednoznaczne. Dodatkowo, poczynione obserwacje i prace teoretyczne z lat pięćdziesiątych, dotyczące wpływu atmosferycznych eksplozji na pole magnetyczne i jego reakcji na wprowadzenie dużej ilości naładowanych cząstek, wymagały weryfikacji – zauważono bowiem, że silny impuls na półkuli północnej (po północnej stronie równika magnetycznego), powoduje niemalże natychmiastowy „odzew” (transfer cząstek naładowanych) na przeciwległej półkuli – na drugim końcu linii pola magnetycznego Ziemi. Dla późniejszego testu „Starfish” punkt magnetycznego „odzewu” znajdował się na południowy wschód od wyspy Fidżi, a transfer cząstek na dystansie ponad 4000 kilometrów zajął kilkanaście minut. Pod koniec lat pięćdziesiątych, dzięki dwustronnemu moratorium na testy jądrowe, próby zostały zawieszone aż do 1961, kiedy to po inwazji w Zatoce Świń, w okresie największego napięcia między ZSRR a Stanami Zjednoczonymi, wznowiono testy – po stronie sowieckiej była to min. eksplozja bomby RDS-220 (znana również jako Car Bomba), a po stronie amerykańskiej Operacja „Dominic” – największa i najbardziej zaawansowana amerykańska seria testów jądrowych, w skład której wchodziła właśnie Operacja „Fishbowl” – zakładająca wynoszenie ładunków termojądrowych za pomocą rakiet balistycznych, nie do górnych czy granicznych warstw atmosfery, ale w przestrzeń kosmiczną. Celem testów było wyjaśnienie i zbadanie trzech zagadnień: różnic charakteryzujących impuls elektromagnetyczny eksplozji atmosferycznej wysokiej i powierzchniowej, charakteru zjawisk magnetycznych wywołanych wysoką eksplozją i wreszcie wpływ eksplozji na komunikację radiową z punktu widzenia przydatności podczas operacji wojskowych. Ładunki termojądrowe miały być wynoszone za pomocą rakiet balistycznych „Thor”, wystrzeliwanych z bazy na atolu Johnston. Operacja pierwotnie zakładająca dziewięć testów skończyła się po pięciu wystrzeleniach – w czterech przypadkach testy się nie udały – na skutek różnych przyczyn, zniszczeniu uległy rakiety i ładunki („Bluegill”, „Starfish”, „Bluegill Prime”, „Bluegill Double Prime”, jeden test anulowano („Urraca”) – po kontrowersyjnym sukcesie testu „Starfish Prime”, obawiano się konsekwencji kolejnej próby. Dwa pierwsze testy zakończyły się katastrofą.

Test „Starfish Prime”. Eksplozja.

Test „Starfish Prime”, trzeci w kolejności, odbył się dziewiątego lipca 1962 roku, o godzinie 21.00.09. Rakieta „Thor” z termojądrowym ładunkiem o mocy 1,44 Mt, wzniosła się na wysokość 1.100 kilometrów, gdzie uwolniła głowicę, która spadając eksplodowała z pełną mocą na wysokości 400 kilometrów.

Test „Starfish Prime”. Zorza po eksplozji widziana z Honolulu. Odległość od miejsca eksplozji – ponad 1400 kilometrów.

Specyfika środowiska (próżnia) w którym nastąpiła detonacja, zaowocowała niezwykłymi skutkami – kompletna cisza towarzysząca eksplozji, brak ognistej kuli i grzyba – zamiast tego oślepiający blask, który niemalże natychmiast zniknął, wielogodzinne zjawiska przypominające zorzę polarną i rozświetlenie nieba, obserwowane od wysp Samoa i Fidżi, aż po Hawaje.

Test „Starfish Prime”. Czas – około jedna minuta po eksplozji.

Rozświetlenie nieba na południu było tak silne, że to „sztuczne światło” pomogło w ćwiczeniach lotnictwu marynarki wojennej Nowej Zelandii. Potężny impuls elektromagnetyczny zaskoczył naukowców – był tak silny, że żadnemu instrumentowi pomiarowemu nie wystarczyło skali, żeby zarejestrować jego wielkość. Na Hawajach kompletnie wysiadła łączność – zarówno radiowa, jak i telefoniczna. Impuls spowodował uszkodzenie mikrofalowych sieci telefonicznych, przepalenie bezpieczników i wyłączenie 300 latarni ulicznych, a także niekontrolowane włączanie alarmów. Eksplozja wytworzyła sztuczne pasy radiacyjne wokół Ziemi. Uszkodzeniu uległo co najmniej siedem satelitów na orbicie, w tym pierwszy cywilny satelita Telstar. Kolejny z planowanych testów, „Urraca”, został anulowany – ładunek o mocy 1Mt, mający eksplodować na wysokości 1000 kilometrów, wzbudził tak wiele obaw, że zdecydowano się z niego zrezygnować. Kolejny test, zakończony niepowodzeniem spowodował, że zarządzono trzymiesięczną przerwę. Po tym okresie wznowiono testy, ale już bez wcześniejszego „rozmachu” – pierwszy test po przerwie znowu zakończył się katastrofą, a kolejne, udane, nigdy nie osiągnęły mocy przekraczającej 0,5 Mt.

Artykuł dodany na prośbę jednego z czytelników.

' 26 Kwi
Aero Spacelines Pregnant Guppy

Aero Spacelines Pregnant Guppy to amerykański szerokokadłubowy samolot transportowy przeznaczony do transportu dużych ładunków. Samolot był używany głównie przez NASA podczas przygotowań do programu Apollo.